Hayal Kurmak Serbest

Hayal Kurmak Serbest Projesi “cezaevlerinde tutukluların sinemayla tanışacağı, sinema düşüneceği, sinema yaratacağı kalıcı bir zemin” oluşturma hedefiyle yola çıktı ve meyvesini “Mahkumların Filmi” ile verdi…  

Hayal kurmak ve bu hayali yazmak, belki de filmini çekmek… Demir parmaklıklar ardında özgürlüğe gün sayan mahkumlar için kelimenin tam anlamıyla hayaldi.

Bu kez hayal gerçekleşti. Üstelik dünyada bir ilk gerçekleştirilerek…

Cezaevinde sinema dolu günler…

Senaryo Yazarları Derneği tarafından  2006 yılında başlatılan “Hayal Kurmak Serbest” projesi cezaevlerinde tutukluların sinemayla tanışacağı, sinema düşüneceği, sinema yaratacağı kalıcı bir zemin” oluşturma hedefiyle yola çıktı

Projenin tasarım ve yönetimini Levent Kazak ve A. Haluk Ünal üstlendi.

 Projenin pilot çalışması Bayrampaşa (erkek) ve Paşakapısı (kadın) Tutukevlerini kapsıyordu. Pilot proje yerli filmlerin katılacağı bir film festivali ve film öyküsü atölyelerinden oluşuyordu.

Pilot proje Adalet ve Kültür Bakanlıkları'nın katkılarıyla gerçekleşti.

2006 Haziran’ında her iki tutukevinde önce senaryo seminerleri başladı. Seminerler haftada 4 saat yapıldı ve 3 ay sürdü. Safa Önal, Macit Koper, Birol Güven, Neşe Şen, Gaye Boralıoğlu, Hüseyin Kuzu, Haluk Ünal’ın verdiği dönüşümlü seminerler  Eylül 2006’da sonlandı.

Ekim ayından itibaren tutuklular 15’er kişilik atölye gruplarına ayrıldı ve eğitmenler arasında paylaşıldı. Eşzamanlı olarak, Eylül 2006’ya kadar gösterime girmiş 11 yerli filmin katıldığı bir film festivali başladı.

Aralık sonuna kadar atölyelerde film öyküleri gerçekleştirildi ve iki tutukevinde toplam 3500 tutuklu filmleri izledi. Festival bitiminde koğuş temsilcilerinden oluşturulan 50 erkek 50 kadın 100 kişilik jüri en iyi 3 filmi belirledi. (Dün Gece Bir Rüya Gördüm, Oyun - Pelin Esmer, Beyza’nın Kadınları) Bu arada atölyelerde toplam 15 film öyküsü yazıldı ve Ocak 2007 sonunda yapılan bir kapanış töreniyle pilot çalışma tamamlandı.

Mahkumlar senaryo yazıyor…

Projenin başlangıç aşamasında “bu hikâyeler orta vadede senaryo, uzun vadede film olmalı” düşüncesiyle hareket ediliyordu.

Birol Güven, “bu aşamada da yalnız yazmakla kalmamalıyız en azından 15 dakika bile olsa, tutukluların yazdığı, oynayacağı, müziklerini yapacağı ve cezaevinde çekilecek bir film” ortaya çıkmalı önerisini ortaya atıp, bu kadarına sponsor olmayı teklif edince Senaryo Yazarları Derneği Yönetimi de farklı bir motivasyon kazandı. Bu motivasyon proje yönetimini uzak hedefleri yakına çekebilir miyiz noktasına taşıdı.

Böylece 15 dk yerine 90 dakikalık bir filmin olanakları araştırılmaya başlandı. Bu arada mahkumlarla yapılan atölye uzun metraj sinema filmi senaryosu yazmaya başladı. Bayrampaşa Cezaevi’nde her Cuma yapılan atölyede senaryo şekillenmeye başladı.

Senaryo ilerledikçe artık çekilmesi kaçınılmaz bir aşamaya geldi.

 Kaynak arayışı…

Birol Güven projeyi DIGITURK’e taşıdı. DIGITURK yetkilileri bu tablodan ve projeden çok heyecanlandı ve sponsor olmayı kabul etti.

Bu aşamada hiçbir ticari çıkar beklemeyecek, sürecin bütün risklerini üstlenecek ama işi Senaryo Yazarları Derneği kadar sahiplenecek bir yapımcı bulmak gerekiyordu. MinT’in yapımcılığı üstlenmesi bu ciddi sorunu da çözdü.

Böylece Türk sinemasının en özel filmlerinden birisinin çekimlerine Bayrampaşa tutukevinde başlandı.

Yapımcılığını Birol Güven, Yönetmenliğini Hamdi Alkan’ın yaptığı filmin ana karakterini   Vural Çelik üstlendi. Yasemin Conka ve Okan Tangücü Vural çelik’in eşi ve oğlu rolündeydiler.

Başrolleri mahkumlar oynarken filmin cezaevi dışında geçen bölümlerindeki küçük rollerde  ise Türkiye’nin ünlü isimleri konuk oyuncu olarak yer aldı. Hakan Yılmaz, Tamer Karadağlı, Şahnaz Çakıralp, Halil Ergün, Tarık Ünlüoğlu, Sinan Albayrak, Ahmet Mümtaz Taylan, Ali Sunal, Turgay Tanülkü, Yeşim Salkım, Güliz Onursal, Rahşan Gülşan, Aliye Uzunatağan, , Süleyman Yağcı, Doğa Rutkay, Evren Bingöl, Alper Kul, Hatice Aslan, Gökhan Çınar ve Prof. Orhan Kural oynadı. 

Ticari bir amaç taşımayan filmin geliri Hayal Kurmak Serbest projesinin 2. aşamasında kullanılmak üzere Sender’e bağışlandı.

Film, Antalya Altın Portakal, Bursa İpek Yolu Film Festivali, Berlin ve Frankfurt Türk Filmleri Haftası’na katıldı. Aynı zamanda Strazbourg Film Festivali’nde “özel seçki” bölümünde gösterim şansı buldu.

Filmden notlar:

1.     Film 5.000 mevcutlu Bayrampaşa Cezaevi’nin, 110 kişilik B1 koğuşunda çekildi. Bütün koğuş ve avlusu bir platoya dönüştürüldü. 

2.     Biri hariç filmin bütün temel ve yan rolleri gerçek tutuklular ve gardiyanlarca oynanıyor. Oyuncu kadrosu, filmin senaryo yazarı tutuklularla, Bayrampaşa tutukevi tiyatro topluluğu oyuncularından 30 kişilik bir ekipten oluşuyor.

3.     Kamera arkasında 60 kişilik bir ekip çalıştı.

4.     Filmdeki bütün küçük roller 20 yi aşkın çok tanınmış oyuncu tarafından üstlenildi.

5.     Son derece mütevazı bir bütçeyle gerçekleştirilen film, HD ve sesli çekildi. Sonra 35 mm’ye transfer edildi.

6.     Filmin müzikleri tutukluların  besteleriyle yapıldı. Filmin müziklerinin kayıtları için tutukevinde özel bir stüdyo kuruldu. Bu kayıtlar daha sonra daha geniş bir orkestrasyonla birleştirildi. Müzik düzenlemelerini Burcu Güven ve  Aydın Sarman yaptı.