Sadece televizyonun değil, demokrasinin reytingi

Reyting ölçümlerinde yıllardır süregelen kuşku ve suçlamalar yargıya taşınıyor. Sektör çalışanları, soruna acilen çözüm getirilmesi ve mağduriyetlerine son verilmesini istiyor.

Son günlerde sektörü çok yakından ilgilendiren bir takım gelişmeler oldu. TV reyting ölçümlerini yapan AGB Anadolu adlı şirketin datalarında bir takım manipülasyonların olduğu, bazı yapımcıların, gizli tutulan deneklere ulaştığı ve kendi programlarının izlenme oranlarını arttırmak için ödeme yaptıkları ortaya çıktı.

TIAK (Televizyon İzleme Araştırma Kurulu) uzun zamandır yapılan iddiaları sonunda kabul etti, TRT de olayla ilgili yaptığı suç duyurusunda sonuç aldı.  Üsküdar 3. Ağır Ceza Mahkemesi, AGB ve TİAK hakkında TRT’nin yaptığı itirazı haklı buldu ve bu iki şirketin yöneticilerinin hapis cezasıyla yargılanmaları gerektiği kararına vardı. Dolaysıyla olay şu anda yargı aşamasında.

Rekabet Kurumu harekete geçti

Öte yandan usulsüzlük iddiaları üzerine harekete geçen Rekabet Kurumu, 11 Kasım’da açıkladığı raporunda TIAK’ın “rekabeti engelleme, bozma ve kısıtlama yönünde faaliyet gösterdiğini” bildirdi. Reyting ölçümlerinde usulsüzlükler ve yanlış ölçümler yapıldığını belirleyen Rekabet Kurumu, AGB ile TIAK’ın hakim durumunu kötüye kullandığına hükmetti. Fakat buna rağmen ne TIAK ne de AGB hakkında yasal işlem başlatıldı. Soruşturma açılmasına gerek olmadığına karar veren Rekabet Kurumu, bunun yerine usulsüzlüklerin giderilmesi için 90 gün süre tanıdı!

TİAK uzun zamandan beri çeşitli kuşku ve eleştirilerin odağındaydı. Özellikle 1992 yılından beri AGB Anadolu şirketiyle çalışması, AGB’nin denek seçiminin ve sayısının yetersizliği, her yıl yüzde 20’sinin değişmesinin sözleşme şartı olmasına rağmen bazı deneklerin hiç değiştirilmediği gibi bir çok eleştiriye maruz kalıyordu. Geçtiğimiz günlerde yeniden TV ölçümleri ile ilgili ihale yapıldı ve AGB Anadolu ihaleyi kazanamadı. TİAK’ın açtığı ihaleyi TNS Piar adlı bir şirket kazandı ve 2011 yılından itibaren TV ölçümleri bu şirket üzerinden yaptırılacak.

AGB Anadolu, ölçümlerini 2500 hane üzerinden yapıyordu. TNS Piar ise hane sayısını 3500’e çıkaracağını açıkladı. Bu noktada suçlamaların yargıya taşınması ve şüpheli kurumun değişecek olması olumlu bir gelişme.

Sektör çalışanlarının kaygıları ve soruları

Ne var ki, uzun zamandan beri çeşitli ihbarlar ve ölçümlerle ilgili teknik verilere dayandırılarak yapılan şüphelere rağmen olayın bu noktaya gelmesinin beklenmesi, sektör temsilcilerinin eleştirilerine yeterince kulak asılmaması ve özellikle de üzerinde bu kadar ispatlanmış kuşku oluşan şirketin bu ölçümleri bir yıl daha yapacak olması sektör çalışanları olarak bizleri kaygılandırıyor.

Reyting ölçümleri yalnızca reklam sürelerinin birim maliyetlerini belirlemekten öte, televizyon kanallarının program tercihlerini belirleyen en önemli göstergedir.

Dolayısıyla televizyon programlarının içeriğini ve buna bağlı olarak kitle kültürünü etkileyen önemli bir unsur olarak televizyon ölçümleri bilimsel, adil ve kamusal sorumluluğun en üst düzeyde sağlanması gereken bir konudur.

Şimdi ortada büyük bir kuşku ve acilen çözülmesi gereken bir sorun vardır.

Binlerce sinema ve televizyon emekçisinin, çok zor şartlarda çalışarak ürettiği ve reyting alamadığı gerekçesiyle yayından kaldırılan programlar ve dizilerin ortaya çıkardığı mağduriyet nasıl çözümlenecektir?

Reyting ölçümlerinde yapılan manipülasyonlarla haksız kazanç elde edenler cezasız mı kalacaktır?

En önemlisi, artık büyük bir kuşku altındaki bu ölçüm yapısı bir yıl daha devam edecekken, televizyon sektörü bu güvensiz ortamda nasıl bir motivasyonla üretimine devam edecektir?

“Geç gelen adalet adalet değildir”, yıllarca üstü örtülen suçlamaların, ihbarların ve kuşkuların ardından bugün gelinen noktada soruna acilen bir çözüm bulunması, kurumların ve uygulamanın tekrar güven tesis edecek şekilde düzenleme yapılması gerekmektedir.

Biz sektör çalışanları olarak, yetkilileri acilen göreve çağırıyor ve sorunun kamu yararı çerçevesinde ele alınmasını istiyoruz.