Safa Önal, Yeşilçam’a altın çağını yaşatan senaristlerden biri. Filme çekilmiş 395 senaryosuyla Guinnes Rekorlar kitabına girdi. Vesikalı Yarim, Ağlayan Melek, Dila Hanım, Bodrum Hakimi gibi unutulmaz filmleri Türk sinemasına kazandırdı.79  yaşındaki Önal, şimdilerde Senaryo Yazarları Derneği’nde ve Fatih Üniversitesi’nde sinema ve oyunculuk dersleri veriyor. Önal’ın anılarını anlattığı söyleşi kitabı “ Ne Kadar Gamlı Bu Akşam Vakti” adıyla yayınlandı. Önal’la kitabın izini sürerek hayatını ve sinemayı konuştuk.

Hayatınızı anlattığınız ne­hir söyleşi kitabı "Ne kadar gamlı bu akşam vakti" is­miyle çıktı. Bu dize hayatı­nızı en iyi özetleyen bir mıs­ra mıdır?

Bir kitabın adı onun kimliği demektir. Adınız, soyadınız kadar önemlidir. Bu anı kitabı teklif edildiği zaman ben ola­ya şöyle baktım. Bir benzetme yaparak insan hayatını bir gün içine yerleştirebilirsem; ben artık akşamdayım, gün geceye dönmekte... 79 yaşındayım. Böyle olunca öğle geçmiştir, ikindiler bitmiştir, akşamüstleri de. Size kala kala akşamlar kalmıştır. Gecede de biteceksinizdir. Gam meselesi de şöyle: alıştığınız bir hayatı noktalayacak olmak, sevdiklerinizden ayrılacak olmak zordur. Kederlidir, gamlıdır. Bu durumu en iyi anlatan Ahmet Haşim'in o güzelim dizeleriydi: "Ne kadar gamlı bu ak­şam vakti" Pek çok şair gibi Ahmet Haşim de artık okunmamakta. Biraz da Haşim'i hatırla­mak ve okura hatırlatmak istedim. Belki me­rak eden olur diye.

Hilmi Yavuz, Bulanık Defterler'de "Kaç say­fa kaldı? İnceliyor defter, sayfalar azaldı" di­yordu. Bu yaşlarda ölüm kendini daha mı sık hatırlatmakta?

İster istemez. Gençlik pervasızdır. Gürültü­lü, çevik, hareketlidir. Yaşlandıkça daha ağır hareket etmekte, daha çabuk yorulmaktası­nız. Her şeyde size gittikçe ağırlaşan bir şey yapışmakta. Öyle olunca gençlikte aklınızın ucundan geçmeyen ölüm fikri siz yaş aldıkça size kendini hatırlatmaktadır. Askere gider­siniz, izcisinizdir ve toprağa rap rap diye ba­sarsınız. Hangi ihtiyar acaba sokakta, rap rap diye yürüyebilir. Yürüyemez, çünkü geçmiş­tir. Biraz da kendisinin bastığı o toprağa karışacagmı bilir. Yahya Kemal öyle diyor: "İnsan duyar yerin dile gelmiş sükûtunu." Bunu 20 yaşmda 30 veya 40 yaşında kolay kolay du­yamaz ama yaş 50 oldu duymaya başlarsınız.

Geçmişe dönüp baktığınızda sizi saran duygu hüzün müdür?

Hayır... Bir insanın duyabileceği her şeyin içinden geçtim. Gençtim, çalışkandım, kısa sürede şöhrete ulaştım. İlk imzalı yazım 15 yaşındayken yayınlandı. Bir çocuk dergisin­de hikâyem çıkmıştı. Türkiye'nin en iyi dergi­sinde (Resimli Hayat) 20'li yaşlarında öykü­leriniz yayınlanırsa, askerlik dönüşü Yelpa­ze dergisinin başına geçerseniz...Daha son­ra Peyami Safa ile tanışıp onun dostluğunu kazanmasını bilirseniz... Onun Türk Düşün­cesi dergisinde yazı müdürlüğü yaparsanız ve öykü yayınlarsanız... İlk kitabınız 20'li yaş­larda yayınlanır, 22 yaşındayken ilk senaryo­nuz filme çekilirse... Bunları yaşamış olma­nın getirdiği güzelliği duyarsınız, hüznü de­ğil. Ben yumruk gibi yaşadım hayatı. Arsa ço­cukluğu da yaptım top da oynadım, kopya da çektim... Onun için son derece mutluyum.

Yaşlılıkla barışık mısınız?                       

Kitapta bunu bir cümle ile toparladım:  "Bana   kimse   ihtiyarlığı   methetme­sin." Bu açıklıyor sanırım. Gözlüksüz gözünüz görmez bir kere. Dişleri­niz takmadır. Yürüyüşünüzün tem­posu düşmüştür, yani geçliğinizde yaptığınız şeyleri yapamamak  gibi bir durumla karşı karşıyasınız dır. Böyle olunca bir teselli payı kalıyor; her yaşm kendi­ne göre bir tadı, zevki vardır falan deniliyor. Şükür ben yine şanslı bir ih­tiyarım. Elim, ayağım tutuyor. Hâlâ çalışabi­liyorum. Amma gençlik başka bir şey. Yalnız fena bir tarafı var, uçup gidiyor.

Bir önceki soruda ben hayatı dolu dolu ya­şadım dediniz. 395 senaryonuz filme çekildi. Hatta bu sayıyla Rekorlar Kitabı'na girdiniz. Bugün baktığınızda nasıl görüyorsunuz?

Yönetmenlik de yaptım, 37 tane film çek­tim... 395 senaryo ile Guinness'e girmek bana sık sık sorulmakta. Geriye dönüp baktı­ğımda çok şaşırmaktayım. Bugün bana böyle bir teklif yapılsa dehşete düşer kaçarım. Şim­di itiraf etmeliyim ki o dönem bir kompleks taşıyormuşum. Egomu yükseltmek, şişirmek hevesim varmış. Nasıl anlıyorum bunu. Şöyle: Ben Babıali'den geldiğim için altya­pım sağlamdı. Öyle olunca Yeşilçam beni he­men diyebileceğim bir zamanda kabul etti. Ve üzerime gelmeye başladı. Bu benim o ka­dar hoşuma gitti ki her gelen teklife evet de­dim bayıla bayıla...

Peki nasıl yazdınız yüzlerce senaryoyu?

En son hangi filmi çektiniz?

2007 yılında Hicran Sokağı'm çektim. Bütün Yeşilçam'ın bir araya geldiği ilk ve maalesef son filmdir. Öyle bir mutluluk yaşadım ki. Filmde Türkan Şoray, Hülya Koçyiğit, Ayla Algan, Cüneyt Arkın, Tanju Gürsu, Selda Alkor, Rutkay Aziz, Müjdat Gezen, Yusuf Sez­gin, Bülent Kayabaş, Ahu Türkpençe rol aldı. Ufacık bir rol için Haldun Dormen geldi, Ezel Akay geldi. Ortaya müthiş bir şey çıktı. Basın toplantısında Bülent Kayabaş söz aldı. Med­ya mensuplarına şöyle seslendi: "Bu resimle­ri iyi çekin, hayatta değil film çekmek, fotoğ­raf çektirmek için bile bir araya gelmeyen in­sanlar Safa abi için işte bir aradalar."

Yeşilçam'a en çok para kazandıran yönet­menlerden birisiniz. Siz kazandınız mı?

Çok büyük paralar kazandığımı söyleyemem. Ama rahat yaşadım. Bir yere gittiğim zaman ne hesap gelecek korkusunu yaşamadım. Bu yaşadığım yılların getirdiği mutluluk, dostluk paranın üstündedir.

Televizyonlarda gösterilen filmlerden para alıyor musunuz?

Benim davalarım var. En az 8 trilyonum ziyan olmuştur. 1995'te bir kanun çıktı. Bir filmden yönetmen, senarist, özgün müzikçi ve varsa diyalog yazarı para alacaktı. Son anda küçük bir madde eklendi. 1995'ten sonraki film­ler için geçerlidir diye. Öyle olunca o tarih­ten önceki filmlerden para alamadık. Sadece yapımcı aldı. Küçük bir ekin konması he­pimizin sıkıntı çekmesine neden olmuştur. Davalarım sürüyor. Öyle filmlerim var ki te­levizyonda en az 200 kez gösterilmiştir. Da­vaları kaybediyorum. İç hukuk yolları kapa­nınca ekim ayından sonra davayı Avrupa İn­san Haklan Mahkmesi'ne götüreceğim. Ben görmesem de oğlum benim verdiğim emeğin karşılığım alacak. Buna inanıyorum.

Türk sineması yemden bir yapılanma içinde. Şu ana kadar yapılanlar bana bir ön hazırlık gibi geliyor. Dışarıda ödüllerin kazanılması­na çok seviniyorum. Bir değişim geçiriyor si­nemamız. Bu arada Yeşilçam tadında, klasi­ğinde filmler de çekilmekte ve gişe yapıyor. Yeşilçam şarkıları patlama yapıyor. Yeniden alaturka şarkılara dönüş var.

Yeşilçam deyince "nayır nolamaz" akla geli­yor. Nasıl çıktı bu?

Yeşilçam'ı nayır nolamaza sıkıştınyorlar. O saygısızlığı gösteriyorlar. Filmlerin sayısı ço­ğaldıkça seslendirme diye bir olay başladı. Ayda 25 filmin dublajı ne demek. Bu seslen­dirmeleri işlerini çok iyi yapan tiyatro sanatçısı arkadaşlar yapıyor. Seslendirmeye sabah 8'de girip akşam 10-11'de çıkıyorlardı. Onlar için bütün bir nükte bütün bir nefes alış hayır ye­rine 'nayır', olamaz yerine 'nolamaz' demekti. Bu tadı bile arkadaşlarıma çok gördüler.

Kitaba tekrar dönecek olursak... Hayatınızı anlatırken hep şiire başvuruyorsunuz...

Gitgide inanmaktayım ki şiir bütün sanat­ların üstünde kutsal bir dal olarak karşımı­za çıkıyor. Şair hepimizi kullandığı sözcük­leri öyle bir duyarlılıkla bir araya getiriyor ki inanılmaz dizeler çıkarıyor. "Bakmak, uzak­lara dokunmaktır" diyor adam. Müthiştir..